Dịch
Ở giai đoạn sầu riêng đang nuôi trái, chỉ cần vài đợt mưa kéo dài, vườn ẩm và trái nằm thấp trong tán là nguy cơ thối trái tăng rất nhanh. Điều đáng ngại là thối trái không chỉ làm mất sản lượng, mà còn làm giảm mạnh giá trị thương phẩm vì trái chín sớm, thịt nhũn thối và có mùi hôi chua. Vì vậy, bà con cần làm đúng 2 phần: phòng là chính (giảm ẩm – giảm nguồn bệnh – bảo vệ trái) và xử lý sớm ngay khi mới thấy vết bệnh chớm xuất hiện.
1. Dấu hiệu nhận biết bệnh thối trái sầu riêng (kiểm tra theo thân – lá – trái)
1.1 Trên thân cây: đốm sậm ướt, nứt vỏ và xì nhựa
Khi cây sầu riêng bị nấm bệnh tấn công, trên thân cây có thể xuất hiện đốm sậm màu hơi ướt. Sau đó vết bệnh chuyển nâu đỏ, vỏ bị nứt và chảy ứa ra các giọt nhựa trong vàng; phần gỗ tại vết bệnh cũng hóa nâu. Nhiều tài liệu kỹ thuật về Phytophthora trên sầu riêng cũng mô tả dạng hại này dưới dạng loét/xì mủ thân (canker, gummosis), thường nặng hơn khi vườn ẩm và thoát nước kém.
1.2 Trên lá: cháy lá, vàng héo và rụng dần
Nấm bệnh tấn công trên lá có thể làm cháy lá, lá vàng héo và rụng dần. Đôi khi bệnh còn gây hại trên các cành cao phía trên, khiến tán mất lá và cây suy sức, đặc biệt nếu bệnh đi kèm thối rễ hoặc loét thân.
1.3 Trên trái: thối từ đít trái/điểm chạm, lan đen và có tơ nấm trắng khi ẩm
Nấm gây hại trên trái sầu riêng làm trái bị thối hàng loạt. Dấu hiệu bệnh thường xuất hiện ở phần đít trái (hoặc vị trí trái bị ẩm kéo dài/tiếp xúc), ban đầu là những đốm nâu đen nhỏ, sau đó lan rộng và chuyển đen. Bệnh tiến triển thành các vết lõm lan rộng và ăn sâu vào thịt trái, làm thịt trái bị nhũn thối, có mùi hôi chua. Khi thời tiết ẩm thấp, trên vết bệnh có thể hình thành tơ nấm trắng. Nhiều nguồn kỹ thuật cũng ghi nhận thối trái do Phytophthora có thể xảy ra ở nhiều giai đoạn trái, kể cả sau khi thu hoạch nếu trái đã nhiễm mầm bệnh trước đó.
[Hình ảnh minh họa: Trái sầu riêng bị thối đen từ đít trái, vết lõm lan rộng; khi ẩm có tơ nấm trắng]
2. Bệnh thối trái sầu riêng nguyên nhân do đâu?
Bệnh thối trái sầu riêng thường liên quan đến nấm giả Phytophthora palmivora. Nhiều tài liệu kỹ thuật (trong đó có các hướng dẫn của hệ thống kiến thức Plantwise/CABI và các nghiên cứu về bệnh Phytophthora trên sầu riêng) ghi nhận tác nhân này có thể gây thối trái trước và sau thu hoạch, đồng thời gây loét/xì mủ thân, cháy lá và thối rễ trong điều kiện thuận lợi.
Bệnh thường xuất hiện nhiều vào mùa mưa hoặc khi có nhiều sương mù, nhiệt độ trong vườn thấp và thoát nước kém tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển. Vườn cây ẩm thấp, không thông thoáng, rậm rạp, không cắt tỉa thường xuyên là điều kiện thuận lợi để bệnh phát sinh và lây lan trên diện rộng.
3. Phòng và điều trị bệnh thối trái sầu riêng như thế nào cho hiệu quả?
Bệnh thối trái sầu riêng làm giảm năng suất lẫn chất lượng trái, làm giảm giá trị thương phẩm. Để giảm thiệt hại và hạn chế chi phí phát sinh, bà con nên ưu tiên phòng bệnh (giảm ẩm – giảm nguồn bệnh – tạo tán thông thoáng) và chỉ “trị” khi phát hiện bệnh ở giai đoạn chớm, xử lý sớm để chặn lây lan.
3.1 Biện pháp phòng bệnh (làm tốt từ đầu để giảm chi phí trị)
- Đảm bảo vườn thoát nước tốt trong mùa mưa. Nếu đất vườn thấp cần có hệ thống mương/rãnh thoát nước để tránh ngập úng hoặc ẩm độ kéo dài.
- Lựa chọn giống sầu riêng khỏe mạnh, sức đề kháng tốt, cây giống sạch bệnh.
- Trồng mật độ vừa phải để tạo sự thông thoáng cho vườn; thường xuyên vệ sinh vườn, thu gom lá rụng.
- Bón phân cân đối giữa đạm – lân – kali, tuyệt đối không bón thừa đạm (tán rậm, mô non mềm dễ nhiễm bệnh).
- Khi cây ra hoa và bắt đầu đậu quả, tỉa bớt trái nhỏ hoặc trái có dấu hiệu sâu bệnh để giảm nguồn lây và giúp cây nuôi trái tốt hơn.
- Phun phòng định kỳ bằng nấm đối kháng và tăng cường kích kháng để cây có đề kháng tốt hơn, chống chọi nấm bệnh (tùy điều kiện vườn và hướng dẫn kỹ thuật địa phương).
3.2 Khi phát hiện cây đã nhiễm bệnh: xử lý nhanh để chặn lây lan
Khi bà con phát hiện cây bị nhiễm bệnh, cần làm nhanh 2 việc: (1) cắt nguồn lây và (2) xử lý sát khuẩn – diệt nấm đúng kỹ thuật để hạn chế bệnh lan sang trái/cây khác.
- Thu gom và xử lý ngay những quả/cành/bộ phận bị nhiễm bệnh, mang đi tiêu hủy để ngăn nấm bệnh lây lan sang cây khỏe mạnh khác.
- Sử dụng Bộ đôi kết hợp đặc trị bệnh thối trái sầu riêng hiệu quả AMTIVO 75WG + TB SẠCH KHUẨN theo đúng hướng dẫn bên dưới.
4. Bộ đôi kết hợp đặc trị bệnh thối trái sầu riêng: AMTIVO 75WG + TB SẠCH KHUẨN
Phun ướt đẫm thân, cành lá, quả để sát khuẩn, diệt nấm. Sau 3 ngày phun lại lần 2.
5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1) Vì sao bệnh thối trái sầu riêng hay bùng mạnh vào mùa mưa? Vì mầm bệnh Phytophthora phát triển mạnh khi ẩm độ cao, vườn thoát nước kém và tán rậm làm lá/trái lâu khô sau mưa. Đây là điều kiện lý tưởng để bào tử phát tán và xâm nhiễm.
2) Trái bị thối có lây sang trái khác không? Có thể. Khi trái bệnh nằm gần trái khỏe trong điều kiện ẩm, tơ nấm/bào tử có thể lan sang trái khác. Vì vậy cần thu gom trái bệnh sớm và phun xử lý đúng kỹ thuật.
3) Thấy thân xì nhựa có liên quan thối trái không? Trong nhiều trường hợp, cùng nhóm tác nhân Phytophthora có thể gây nhiều dạng hại trên sầu riêng (xì mủ thân, thối rễ, cháy lá, thối trái). Do đó khi thấy xì nhựa, bà con nên tăng kiểm tra trong vườn và kết hợp các biện pháp giảm ẩm, vệ sinh, xử lý sớm.
6. Kết luận
Bệnh thối trái sầu riêng có thể gây thất thoát rất nhanh, nhất là trong mùa mưa và vườn ẩm – thoát nước kém. Để hạn chế thiệt hại, bà con cần làm vườn thông thoáng, kiểm soát ẩm độ, vệ sinh – thu gom nguồn bệnh và xử lý sớm khi vừa chớm xuất hiện vết thối. Khi đã phát hiện bệnh, cần thu gom tiêu hủy trái bệnh và xử lý sát khuẩn – diệt nấm theo đúng hướng dẫn để chặn lây lan.
7. Liên hệ
TBC - ĐỒNG HÀNH CÙNG PHÁT TRIỂN
-----------------------------------------------------
CÔNG TY TNHH THUỐC BVTV THIÊN BÌNH.
ĐC: E22-D2, KDC SỞ VHTT, ĐƯỜNG LIÊN PHƯỜNG, P.LONG TRƯỜNG, TP.HCM.
ĐT: 02822.48.52.52
Hotline tư vấn miễn phí (zalo): 0898.999.929
Email: bvtvthienbinh@gmail.com