TÁC HẠI CỦA RẦY MỀM, RẦY NHỚT TRÊN CÂY CÓ MÚI VÀ CÁCH PHÒNG TRỪ HIỆU QUẢ

Rầy mềm (đặc biệt nhóm rầy mềm hại cam quýt như Toxoptera aurantii và Toxoptera citricidus) có thể là tác nhân truyền bệnh Tristeza (Citrus tristeza virus – CTV). Triệu chứng bệnh Tristeza đôi khi dễ nhầm với thiếu dinh dưỡng: lá có biểu hiện suy, rễ yếu dần, sau đó có thể dẫn tới hiện tượng chết cành non và suy cây.

Về khả năng lây truyền, Capoor và Rao (1967) từng báo cáo mức lây truyền rất cao trong điều kiện thí nghiệm khi dùng 3 rầy/cây với thời gian chích hút nhất định (một tài liệu tổng quan có nhắc tới mốc 55 phút thu nhận và 33 phút truyền). Lưu ý: virus này không có xu hướng lưu tồn lâu trong cơ thể rầy và rầy có thể giảm/mất khả năng truyền sau khoảng 24 giờ.

1. Rầy mềm (rệp cam) là gì? Có mấy loại hại trên cam quýt? 

Rầy mềm hay còn gọi là rệp cam, có tên khoa học phổ biến: Toxoptera aurantii và Toxoptera citricidus. Trên cam quýt, có 2 loài rầy mềm gây hại chủ yếu là Toxoptera aurantii và Toxoptera citricidus. Cả 2 loài thuộc họ Rầy mềm (Aphididae), bộ Cánh đều (Homoptera).

2. Tác hại của rầy mềm, rầy nhớt trên cây có múi 

Cả ấu trùng và thành trùng đều gây hại cho cây bằng cách chích hút nhựa lá và cành non, làm giảm khả năng tăng trưởng của cây. Lá non bị cong và biến dạng, đọt phát triển yếu, không đồng đều.

Đồng thời, rầy mềm gây hại còn làm cho trái chín sớm và giảm phẩm chất. Ngoài ra, phân (mật ngọt) do rầy mềm thải ra có chứa đường sẽ thu hút nấm đen tới đóng trên thân hoặc lá, làm giảm khả năng quang hợp của cây.

Rầy mềm còn có tác nhân truyền bệnh “Tristeza”. Lá bị bệnh Tristeza trông rất giống triệu chứng cây bị thiếu dưỡng chất và rễ cây bị suy yếu, tiếp theo là chết các cành non. Capoor và Rao (1967) đã ghi nhận chỉ cần 3 rầy mềm đủ để gây hại 100% cây. Khi chích hút cây bệnh, rầy chỉ cần khoảng 1 phút để chích hút virus vào cơ thể và chỉ cần khoảng 3 phút là có thể truyền bệnh sang cho cây mạnh. Tuy nhiên, virus này không có khả năng lưu tồn lâu trong cơ thể rầy và có thể mất khả năng truyền bệnh sau 24 giờ.

3. Cách phòng trừ rầy mềm, rầy nhớt trên cây có múi hiệu quả (IPM)

  • Rầy mềm có rất nhiều thiên địch. Nếu thiên địch không khống chế được mật số rầy, bà con có thể dùng thuốc trừ sâu phù hợp để xử lý. Lưu ý rầy rất dễ tăng mật số trở lại vì khả năng sinh sản cao, do đó cần theo dõi sát để hạn chế lây lan từ cây này sang cây khác.
  • Cắt tỉa và tiêu hủy cành vượt, cành có nhiều rầy; tạo vườn thông thoáng để giảm nơi trú ẩn và giảm ẩm độ trong tán.
  • Tưới đủ ẩm và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng giúp cây khỏe, đọt ra đồng đều, hạn chế bị rầy tấn công kéo dài.
  • Theo dõi vườn thường xuyên, đặc biệt vào các đợt cây cam ra đọt non. Nếu thấy rầy mật số cao, có thể sử dụng thuốc hóa học để phun xịt đúng thời điểm.

3.1 Gợi ý thuốc trị rầy mềm, rầy nhớt 

RAY USA; TB DIETRAY 500WP; TB DIETRAYNEW; DIE SAURAY – Thuốc trị rầy mềm, rầy nhớt hiệu quả.

 

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1) Vì sao lá non cam quýt bị cong, xoăn nhưng nhìn không thấy sâu lớn? Rầy mềm/rầy nhớt là nhóm chích hút nhỏ, thường bám mặt dưới lá non và cụm đọt. Bà con nên lật mặt dưới lá non để kiểm tra sẽ dễ thấy hơn.

2) Nấm đen (bồ hóng) trên lá có phải là bệnh không? Bồ hóng là nấm phát triển trên lớp mật ngọt do rầy tiết ra. Muốn giảm bồ hóng bền, cần xử lý nguyên nhân gốc là giảm mật số rầy và tạo tán thông thoáng.

3) Thời điểm nào cần theo dõi rầy mềm sát nhất? Đặc biệt vào các đợt cam quýt ra đọt non. Đây là lúc rầy tập trung chích hút mạnh và dễ bùng mật số nếu vườn ít thiên địch hoặc tán quá rậm.

4.1 Biện pháp canh tác 

  • Vệ sinh ruộng, làm sạch cỏ dại và tàn dư cây trồng; luân canh hợp lý để giảm nguồn sâu gối lứa.

4.2 Biện pháp cơ học & sinh học 

5. Kết luận

Rầy mềm/rầy nhớt trên cây có múi gây hại mạnh nhất ở giai đoạn cây ra đọt non: vừa làm cong biến dạng lá, vừa tạo mật ngọt gây bồ hóng và có thể liên quan nguy cơ lây truyền bệnh Tristeza. Để phòng trừ hiệu quả, bà con nên ưu tiên tỉa tán thông thoáng, chăm sóc cân đối để cây khỏe, theo dõi sát các đợt đọt non và chỉ can thiệp thuốc khi mật số rầy cao (kết hợp bảo vệ thiên địch để hạn chế bùng phát trở lại).

6. Liên hệ

TBC - ĐỒNG HÀNH CÙNG PHÁT TRIỂN
-----------------------------------------------------
CÔNG TY TNHH THUỐC BVTV THIÊN BÌNH.
ĐC: E22-D2, KDC SỞ VHTT, ĐƯỜNG LIÊN PHƯỜNG, P.LONG TRƯỜNG, TP.HCM.
ĐT: 02822.48.52.52
Hotline tư vấn miễn phí (zalo): 0898.999.929
Email: bvtvthienbinh@gmail.com
Web: www.bvtvthienbinh.com
OA Zalo: https://oa.zalo.me/3583801956147984802 (Thiên Bình vì nền nông nghiệp Việt Nam)
YOUTUBE: https://www.youtube.com/@thuocbvtvthienbinh5917

 

< Trở lại

Tin liên quan